fbpx

Had Stokkem ooit sterkste burcht van Limburg? “Klein dorpje werd plots een stad”

9
Een zicht over Stokkem in 1744.

Hoe zat dat weer met de geschiedenis van Stokkem? Iets met een burcht, stadsrechten, en dat allemaal aan de oude Maas? Ik leg het u graag uit!

De allersterkste burcht die ‘Limburg‘ ooit had, lag volgens historici in Stokkem. In 1036 – bijna 1.000 jaar geleden – stond strategisch aan de Maas een burcht opgesteld, om er een belangrijke grens te bewaken. Niet de Belgische grens, maar de grens van het graafschap Loon, een gebied vergelijkbaar met het huidige Limburg.

Het dorpje Stockheim bestond natuurlijk al veel langer dan de burcht, maar die groeide steeds groter uit en het dorpje werd opgeslokt in het groter versterkt geheel.

(Lees verder onder de schets)

Een schets van de stad Stokkem uit de 18de eeuw. De oude en nieuwe Maas zijn linksonder getekend.

Dat ging zo:

Stokkem lag dus in het graafschap Loon en in 1244 gaf graaf Arnold IV stadsrechten aan Stokkem. Datzelfde jaar kreeg ook Maaseik zijn stadsrechten. En wie stadsrechten verwierf, kreeg het recht om zichzelf te besturen én om stadswallen te bouwen.

Het dorpje Stokkem werd plots omringd met 1,5 kilometer aan stadswal. Dat hadden ze zelfs in Rekem nog niet gezien.

(Lees verder onder de schets)

Een plattegrond en schets uit 1702 van Stokkem, de burcht, de wallen en de positie van de torens en stadspoorten.

Rond de omwalde stad groef men een brede gracht die werd gevoed met het water van de Maas die toen vlak langs de burcht stroomde. De burcht lag wat hoger op een heuvel. Op sommige plaatsen was de gracht 6 meter breed en ter hoogte van de stadspoorten liep er een brugje over. 

Elke stadspoort had een wachttoren, en die torens bleken ondergronds met elkaar verbonden. Wilde je ‘s avonds de stad in of uit, moest je je aanmelden aan de toren. Volle middeleeuwen, zoals we het enkel uit de films kennen.

Hollanders

De burcht werd geregeld aangevallen en ingenomen door Spanjaarden, Fransen of Hollanders. Maar in 1702 waren het opnieuw Hollandse troepen die de burcht bombardeerden, en dit keer definitief. De ‘sterkste burcht’ bleek dan toch verwoestbaar.

Sindsdien bleef enkel een ruïne over. In de jaren die volgden, werd de burcht ontmanteld en materiaal zoals mergel, hout of arduin hergebruikt in de woningen van de stad. Na de Franse revolutie in 1789 viel heel het maatschappelijk systeem in elkaar en verdwenen de middeleeuwse gebruiken.

(Lees verder onder de tekening)

Rechts in beeld zie je de oude ruïne op de heuvel met zicht op Stokkem in 1744.

De stadsmuren werden in 1824 grotendeels gesloopt en de grachten tegen 1845 allemaal gedempt. Aan ‘Langs De Graaf’ zie je nog enkele honderden meters aan talud, een verhoogde aarden wal zoals ze er ooit liep. 

Dilsen-Stokkem is vandaag nog steeds een stad, dankzij die verkregen rechten uit 1244.

Bestel hier alle boeken van Ooit aan de Maas.

Over de auteur

Marco Mariotti (30) groeit op in Maasmechelen en is als kind gebeten door geschiedenis, aardrijkskunde en natuur. Op zijn 22ste wordt hij journalist in Limburg, aan informatie geraakt hij bijna verslaafd. Lokale geschiedenis boeit hem altijd al, maar pas in 2017 slaat de vonk over als in Eisden-Dorp archeologische resten worden ontdekt bij werken op het Vrijthof.

Laat een opmerking achter

Deze website wordt beschermd door reCAPTCHA en Google Privacy Policy en Servicevoorwaarden toepassen.

Gerelateerde verhalen